فاکتور 5 لیدن
تشخیص : ترومبوآمبولیسم – بروز لخته در سیاهرگ عمقی –
نقش : فاکتور 5 انعقادی در کبد ساخته شده و در تشکیل لخته نقش دارد . فاکتور 5 لیدن شکل جهش یافته فاکتور 5 است و در فرایند تشکیل لخته نقش دارد اما در برابر تخریب توسط پروتئین C  فعال شده (APC ) مقاوم است . APC سرعت فرایند تشکیل لخته را کاهش می دهند و کنترل می کند . فاکتور 5 لیدن به APC مقاوم است و فرایند تشکیل لخته را به مدت طولانی تری ادامه می دهد و باعث افزایش خطر ایجاد لخته و ترومبوآمبولیسم می شود .
افزایش : افزایش این فاکتور با ترومبوآمبولیک همراه است
تایید : برای تایید نتیجه افزایش یافته فاکتور 5 لیدن باید تست مقاومت به تخریت توسط پروتئین C فعال شده (APC-R) انجام شود.

محدوده نرمال:Sec

Normal > 120

قند خون ناشتا
علت درخواست تست: جهت سنجش ميزان گلوكز خون، جهت سنجش قند خون بالا (هايپر
گليسمي)، قندخون پائين (هيپو گليسمي)، ديابت
توضيح راجع به تست: گلوكز منبع اصلي انرژي براي سلول هاي بدن و تنها منبع انرژي براي مغز
و سيستم عصبي است. سطح گلوكز در خون بايد به طور نسبتاً ثابت حفظ شود و ذخيره ثابتي از
گلوكز به طور پيوسته در دسترس سلول هاي بدن قرار گيرد.
علل افزايش: به طور معمول گلوكز خون كمي پس از يك وعده غذايي بالا مي رود. در افراد
مبتلا به ديابت قند خون بالاتر از مقدار طبيعي است.در زنان باردار قند خون بالا منجر به
بيماري ديابت حاملگي مي شود كه عدم درمان موجب زايمان نوزاد بزرگ تر از حد معمول مي شود
كه سطح گلوكز پائين دارد.
علل كاهش: در بين وعده هاي غذايي يا بعد از يك تمرين شديد قند خون پايين مي آيد.
اطلاعات تكميلي:در افراد ديابتي براي كنترل بهتر ديابت بايد سطح گلوكز خون را به صورت
ناشتا و همچنين پس از وعده غذايي آزمايش كرد. به طور معمول گلوكز خون كمي پس از يك وعده غذايي بالا مي رود و انسولين در پاسخ به آن با توجه به اندازه و محتواي غذا توسط
لوزالمعده ترشح و به خون آزاد مي شود و باعث ورود گلوكز به داخل سلول ها و متابوليسم آن
مي شود،گلوكز به سمت سلول ها حركت كرده و به مصرف مي رسد و گلوكز خون پائين مي آيد و
پانكراس در پاسخ به كاهش قند خون ترشح انسولين را متوقف مي كند.
اگر سطح گلوكز خون بيش از حد كم شود،گلوكاگون (يكي ديگر از هورمون هاي پانكراس )
براي تحريك كبد ترشح مي شود تا مقداري از گليكوژن به گلوكز جهت بالا بردن سطح گلوكز
خون تبديل شود.
اگرمكانيسم و عملكرد گلوكز و انسولين مناسب باشد ميزان گلوكز در خون نسبتاً ثابت باقي
مي ماند. اگر اين تعادل مختل شود سطح گلوكز در خون بالا مي رود و بدن سعي مي كند با
افزايش توليد انسولين و با حذف قند اضافي در ادرار تعادل را بازگرداند.
هيپو گليسمي مي تواند تهديد كننده حيات باشد و باعث نقص عضو، صدمه به مغز،كما و در
موارد شديد باعث مرگ شود.هايپو گليسمي مزمن مي تواند سبب آسيب به اندام هاي بدن مانند
كليه ها، چشم ها، قلب و رگ هاي خوني و اعصاب مي شود. هيپوگليسمي مزمن مي تواند منجر به
آسيب مغزي و عصبي شود.
محدوده نرمال :mg/dL
70-99

محصول تجزیه فیبرینوژن
وجود D-Dimer علامت این است که فیبرین تشکیل و بعد تخریب شده است. و نتیجه مثبت FDP نشان دهنده این است که فیبرین و یا فیبرینوژن توسط پلاسمین تخریب شده‏اند چرا که این تست محصولات تخریب فیبرین از جمله D-Dimers و محصولات تخریب فیبرینوژن را ردیابی می‏نماید.
D-Dimers  و FDP می‏توانند در DIC یا ترومبوز از جمله ترومبوز ورید عمقی (DVT) ، آمبولی ریوی( PE) و انفارکتوس میوکارد (MI) مثبت شوند. این‏ها ممکن است در بیماری کبد هم مثبت شوند که به علت کاهش کلیرانس کبدی خواهد بود. همچنین می‏توانند به دنبال جراحی و به دنبال خونریزی شدید، همودیالیز، اکلامپسی، کریز سلول داسی و سایر شرایط هم بالا روند. مبتلایان به سرطان غالباً D-Dimer  و FDP مثبت دارند که معمولاً بیانگر یک DIC مزمن خفیف است

فريتين
تشخيص: بررسي ميزان ذخيره آهن – وجود علائم كم خوني
نقش: فريتين يك پروتئين داراي مولكول آهن است و ميزان فريتين موجود در خون نشانگرميزان ذخاير آهن بدن در مغزاستخوان است. در صورتي كه ميزان آهن خون كاهش يابد بدن ازذخاير آهن استفاده مي كند. فريتين يك پروتئين فاز حاد است يعني در التهابات ميزان آن افزايش مي يابد. به نظر مي رسد اندازه گيري آن بهترين معيار تشخيص فقر آهن باشد.
افزايش: مصرف زياد آهن باعث پر شدن ذخائر آهن مي شود.
افزايش كاذب: در بيماراني كه دچار تب و التهاب هستند ميزان فريتين به صورت كاذب افزايش مي يابد و نشان دهنده وضعيت دقيق ذخاير آهن نيست.محدوده نرمال:ng/mL

Female: 10 – 180
Male: 10 – 360

انديكاتورهاي وضعيت آهن در بيماري هاي مختلف:

فیبرینوژن
تشخیص : بررسی فعالیت فیبرینوژن – اختلالات انعقادی – خونریزی – ایجاد لخته – طولانی شدن تست PT ,PTT
نقش : فیبرینوژن فاکتور شماره 1 انعقادی است که وجود آن برای تشکیل لخته ضروری است . در این آزمایش تبدیل رشته های فیبرینوژن محلول به رشته های فیبرین نامحلول بررسی می شوند . فیبرینوژن یک پروتئین فاز حاد است یعنی میزان آن در التهابات افزایش می یابد . افزایش فیبرینوژن معمولا موقتی بوده و پس از رفع بیماری زمینه به سطح طبیعی باز می گردد .

محدوده نرمال:mg/dL

200 – 400

اسید فولیک
در بررسي فقر اسيد فوليك، كم خوني مگالوبلاستيك و موارد افزايش هموسيستئين خون بكار
مي رود. كمبود آن با ميكروسيتوز همراه است.
نقش: اسيد فوليك جزء ويتامين هاي گروه ب است كه يكي از عملكردهاي اصلي آن كمك به
توليد گلبول هاي قرمز (HB) و هموگلوبين است(RBC)است.

اسيد فوليك با كمك ساير مواد مغذي از قبيل آهن، مس، ويتامين ب 6 و ب 12 كمك به توليد
گلبول هاي قرمز خون مي كنند. از آنجا كه اسيد فوليك ويتاميني محلول در آب است بدن
نمي تواند آنرا ذخيره كند و نياز است بطور روزانه از طريق تغذيه يا مكمل هاي غذايي آنرا دريافت
كنيم.
از ديگر نقش هاي فوليك اسيد كاهش اسيد آمينه هموسيستئين است، ميزان بالاي هموسيستئين
باعث افزايش خطر سقط جنين در زنان باردار و سكته قلبي در ساير افراد مي گردد . برخي
تحقيقات نشان مي دهند مصرف به اندازه اسيد فوليك شانس ابتلا به سرطان سينه را در خانم ها
كاهش مي دهد.
فوليك اسيد در غذايي با منشا گياهي (سبزيجات، مركبات، لوبيا) وجود دارد و براي تقسيم سلول
و ترميم سلولي لازم است.

محدوده نرمال:ng/mL

Newborn: 7.2 – 22.4
Child: 2.3-12.5
Adult: 4.5-17

آنتی ژن پروستاتPSA
علت درخواست تست: براي كمك به تعيين لزوم انجام بيوپسي از پروستات ، بر اي پايش اثربخشي درمان سرطان پروستات و تشخيص عود سرطان پروستات؛ درخواست مي شود.

PSA آزاد اصولا هنگامي كه يك مرد افزايش خفيف در PSA Total دارد، درخواست مي شود.

توضيح راجع به تست:PSA پروتئيني است كه عمدتا توسط سلول ها در پروستات توليد مي شود.بيشتر PSA به داخل مايع مني رها مي شود، اما مقدار كمي از آن نيز به درون جريان خون رهامي گردد.

علل افزايش: سطوح بالاي PSA ممكن است در پروستاتيت و هيپرپلازي خوش خيم پروستات و نيز با افزايش سن مردان ديده شود.

تست هاي تكميلي:Digital Rectal Exam (DRE); Tumor markers

تداخلات دارويي: برخي داروهاي شيمي درماني مانند سيكلوفسفاميد و متوتركسات، ممكن است باعث افزايش يا كاهش سطح PSA شوند.

اطلاعات تكميلي: نمونه بايد قبل از اين كه پزشك آزمايش ديجيتالي ركتال (DRE)را انجام دهد و قبل و يا چندين هفته بعد از بيوپسي پروستات جمع آوري شود.

كساني كه افزايش در PSA توتال (ng/ml 10- )داشته يا اندازه پروستات در سونوگرافي بزرگ شده است اين تست در كمك به تعيين لزوم انجام بيوپسي از پروستات و تشخيص سرطان پروستات مفيد است.

محدوده نرمال:ng/mL

Normal < 1.0

 

T3 آزاد
نقش : به طور معمول T3 موجود در گردش خون، بطور محکم به گلوبولین متصل شونده به تیروئید و یا آلبومین اتصال می یابد. تنها 0.3% از T3 توتال به صورت آزاد یا غیر متصل به پروتئین می باشد. FT3 فرم فعال هورمون T3  می باشد. در پرکاری تیروئید  مقادیر T3 توتال و آزاد و T4هردو افزایش می یابد. اما در یک زیر مجموعه کوچکی از پرکاری تیروئید به نام T3توکسیکوز  فقط T3  افزایش می یابد. با این حال، سطوح FT3 برای ارزیابی بیماران یوتیروئید با یک توزیع تغییر یافته از پروتئینهای متصل شونده به عنوان مثال در بارداری ممکن است ضروری باشد.

محدوده نرمال:pmol/l

1.9-4.3

تستوسترون آزاد
تشخیص : در مردان : کاهش میل جنسی – بررسی بلوغ – ناباروری و در زنان : پرمویی – آمنوره – نازایی
نقش: اكثر تستوسترون موجود در خون به پروتئين باند شده و تقريبا غير فعال است ولي تستوسترون آزاد كاملاً فعال است.

محدوده نرمال:pg/ml

Male: 7.2 – 23
Female: < 2.5

فری بتا

این هورمون مهمترین هورمون تولید شده در هنگام بارداری میباشد که توسط جفت ترشح شده و وارد خون مادر
میگردد. این هورمون کمک به ترشح پروژسترون می نماید و باعث حفظ جنین میگردد. میزان این هورمون در 3 ماهه اول بارداری افزایش یافته و پس از آن شروع به کاهش تدریجی نموده به طوریکه در هنگام تولد میزان این هورمون کمتر از 10% میباشد. بطور طبيعی ميزان Free β-hCG با افزايش سن حاملگی ، كاهش می يابد ، ولی در تريزومی 21مقدار آن افزايش می يابد.

محدوده نرمال:

Males
&
Female
NonPregnant
Post Menopausal
Up To 2.00