پپتید سی
تشخیص : بررسی تولید انسولین توسط پانکراس – بررسی علت هیپوگلیسمی – مقاومت به انسولین
علت درخواست تست: اين تست براي پايش توليد انسولين توسط سلول هاي بتا در لوزالمعده و
براي كمك به تعيين علت هيپوگليسمي در افراد مبتلا به ديابت است و براي كمك به تشخيص
ديابت درخواست نمي شود، اما هنگامي كه ديابت فرد به تازگي تشخيص داده شده است ،
مي تواند به تنهايي يا به همراه سطح انسولين براي كمك به تعيين اين كه لوزالمعده فرد چه
مقدار انسولين توليد مي كند.

توضيح راجع به تست: اين تست مقدار C – پپتيد را در نمونه خون اندازه گيري مي كند. C -پپتيد اسيد آمينه زنجيره كوتاه است كه زماني توليد مي شود كه پروانسولين كه يك مولكول غير فعال وبزرگ است تجزيه شود تا دو مولكول تازه تشكيل دهد. يكي از اين مولكول ها پپتيد C – است و ديگري انسولين است. C – پپتيد با همان سرعت انسولين توليد مي شود و از آن به عنوان شاخص توليد انسولين استفاده مي شود.انسولين براي ورود قند به درون سلول ها و مصرف قند در سلول ها لازم است . در صورتي كه انسولين به ميزان كافي توليد نشود ميزان قند در خون افزايش مي يابد.

C – پپتيد مي تواند براي كمك به توليد انسولين ساخته شده توسط بدن (درونزا) و براي كمك به افتراق آن از انسوليني كه توسط بدن توليد نمي شود،اما به عنوان داروي ديابتي (برونزا)مصرف مي شود و در نتيجه C -پپتيد را توليد نمي كند، مورد استفاده قرار گيرد.

علل افزايش: سطوح بالاي C – پپتيد در مصرف گلوكز،مقاومت به انسو لين،انسولينوما،هيپوكالمي، حاملگي، سندرم كوشينگ و نارسايي كليه ديده مي شود.

علل كاهش: سطوح پايينC – پپتيد،باتوليد ناكافي انسولين توسط سلول هاي بتا ،سركوب توليد انسولين توسط انسولين اگزوژن (برونزا) يا با تست هاي سركوبي كه موادي مانندسوماتوستاتين را درگير مي كنند، ديده مي شود.

تداخلات دارويي: درمان با انسولين با آزمايش هاي انسولين تداخل مي كند و ارزيابي توليدانسولين آندوژن (درونزا) را غيرممكن مي سازد. در اين موارد، اندازه گيري C – پپتيد جايگزين مناسبي براي تست انسولين است.

محدوده نرمال:ng/mL

900 – 4000

مهارکننده C1 استراز
کاهش غیرطبیعی سطح  آنتی ژن  C1-INH  یا میزان عملکرد آن در سرم یا پلاسما، نشاندهنده ابتلاء فرد به بیماری آنژیواِدم ارثی (HAE) می باشد. 50% بیماران HAE دارای سطوح طبیعی یا افزایش یافته C1-INH  اما فاقد عملکرد می باشند. تشخیص این بیماران نیاز به اندازه گیری عملکرد C1-INH دارد. اندازه گیری سطح آنتی ژن C1q  برای تشخیص افتراقی آنژیوادم اکتسابی از ارثی کلیدی می باشد. در آنژیواِدم ارثی سطوح C1q طبیعی بوده در صورتی که در فرم اکتسابی سطح  C1q کاهش یافته است.

محدوده نرمال:g/l

0.14-0.33

اجزاء کمپلمان 3 و 4
تشخیص : اختلالات اتوایمیون – عفونت مکرر – التهاب و ادم با دلیل نا مشخص
نقش : گروهی از پروتئین ها که جزء سیستم ایمنی هستند و در از بین بردن عوامل بیماری زا نقش دارند . این مجموعه پروتئین ها شامل 9 جزء است که با ترکیب شدن آنها و چسبیدن به دیوار باکتری ها باعث ایجاد حفره در دیواره باکتری شده و آن را از بین می برند . که در بین آنها اجزاءC3  و C4  از اهمیت بیشتری برخوردارند.
اين تست در تشخيص نقص C3 و C4 و بررسي وضع بيماران كه سطح CH50 آن ها كم و غير قابل اندازه گيري است بكار ميرود.

افزايش: معمولاً ميزان اين پروتئين ها افزايش چنداني نمي يابد و بسته به نياز بدن توليد مي شود
ولي در مراحل اوليه عفونت هاي ميكروبي بيماري هاي التهابي مي تواند افزايش يابد
كاهش: در عفونت هاي ميكروبي مكرر و بيماري هاي اتوايميون و سپسيس به دليل مصرف بيش از حد ميزان آن ها در خون كاهش مي يابد.

محدوده نرمال:g/l

C3: 4.44 0.27
C4: 1.23 0.07

                                    فرایند کمپلمان و اجزا آن

اجزاء کمپلمان 6 و 8
اجزاء کمپلمان در پلاسما به صورت اشکال غیرفعال هستند و از C1 تا C9 شماره‏گذاری شده‏اند. حیاتی‏ترین مرحله در شروع اعمال زیستی کمپلمان، فعال شدن جزء سوم یعنی C3 است. کمپلکسMAC  C5, C6, C7 C8, C9  با اتصال هیدروفوبیک اولیه به چربی دو لایه سلول‏های هدف و در نهایت با ایجاد کانال‏های سراسر غشایی استوانه‏ای آنها را تخریب می‏کند. بیماران مبتلا به کمبود اجزای پایانی کمپلمان C5، C6، C7، C8 و  C9 قادر به تشکیل MAC نبوده  و ممکن است مستعد  ابتلا به عفونت باکتریایی از جمله نایسریایی گردند.

                     تصوير 15 : فرايند كمپلمان و اجزا آن

تشخيص: ميزان كلسيم خون بيماري هاي كليوي، استخوان و سيستم عصبي
علت درخواست تست: براي بيماري هايي نظير سنگ كليه، بيماري هاي استخواني و بيماري هاي
عصبي است و در واقع بررسي شرايط استخوان ها، قلب ، اعصاب و كليه و دندان ها را شامل
مي شود. كلسيم غير طبيعي مي تواند شاخص يك مشكل زمينه اي باشد و بر اي كمك به
تشخيص آن آزمايش هاي تكميلي مانند اندازه گيري كلسيم يونيزه، كلسيم ادرار، فسفر ، منيزيم،
ويتامينDو هورمون پاراتيروئيد انجام مي شود.

توضيح راجع به تست: كلسيم يكي از مواد معدني مهم در بدن است.براي عملكرد مناسب
عضلات، اعصاب و قلب ضروري است و درفرآيند لخته شدن خون و شكل گيري استخوان ها
نقش اساسي دارد. در حدود 99 ٪ از كلسيم در استخوان ها و 1 ٪ در گردش خون وجود دارد. از
ميزان % 1 كلسيم در خون تقريبا نيمي آزاد (يونيزه) و درسوخت و ساز فعال است. نيم ديگر در
تركيب با پروتيئن ها بويژه آلبومين وجود دارد.

علل افزايش: هيپرپاراتيروئيديسم- هيپر تيروئيديسم- سرطان -ساركوئيدوزيس-عدم تحرك طولاني مدت – مصرف بيش از حد ويتامينD -پيوند كليه – توبركلوزيس

علل كاهش: هيپو پاراتيروئيديسم – مقاومت به اثرات هورمون پاراتيروئيد – سطح پايين آلبومين
كمبود منيزيم – افز ايش سطح فسفر  – كمبود شديد كلسيم در رژيم غذايي – كاهش سطح ويتامين  D – التهاب حاد پانكراس (پانكراتيت) – سوء تغذيه – اعتياد به الكل – نارسايي كليه

تست هاي تكميلي: Albumin -Magnesium-PTH -Vitamin D-Phosphorus

عوارض افزايش: خستگي- ضعف – از دست دادن اشتها – تهوع – استفراغ – يبوست – دردشكمي- تكرر ادرار- افزايش تشنگي

عوارض كاهش: درد ماهيچه اي شكمي – گرفتگي عضلاني – سوزن سوزن شدن انگشتان دست

محدوده نرمال:mg/dL

8.3 – 10.5

کانسر آنتی ژن 125
تشخیص : سرطان تخمدان – پیگیری درمان سرطان تخمدان – تشخیص عود سرطان
علت درخواست تست: اين تست براي پايش درمان سرطان تخمدان يا تشخيص عود بيماري؛قبل از شروع درمان سرطان تخمدان يا اگر فرد در معرض خطر بالايي بر اي ابتلا به سرطان تخمدان قرار دارد، و در فواصل زماني در طول درمان و بعد از آن درخواست مي شود. مجموعه اي از آزمايش هاي 125-CA كه غلظت هاي درحال افزايش يا كاهش را نشان مي دهند ، اغلب مفيدتر از نتيجه يك آزمايش منفرد مي باشند و براي آزمايش و پايش زنان با احتمال خطر بالاكه سابقه خانوادگي سرطان تخمدان دارند،درخواست مي شود.

توضيح راجع به تست: اين تست، مقدار 125-CA كه غلظت هاي در حال افزايش يا كاهش را نشان مي دهند ، اغلب مفيدتر از نتيجه يك آزمايش منفرد مي باشند و براي آزمايش و پايش زنان با احتمال خطر بالاكه سابقه خانوادگي سرطان تخمدان دارند، درخواست مي شود.

توضيح راجع به تست: اين تست، مقدار125-CA در خون را اندازه گيري مي كند.125-CA پروتئيني است كه روي سطح اكثر سلول هاي سرطاني تخمدان قرار دارد. مقادير كمي از 125-CA توسط بافت هاي طبيعي در سراسر بدن و توسط برخي از سرطان هاي ديگر توليد مي شوند.سطوح آن در خون ممكن است با انواع بيماري هاي غيرسرطاني، شامل قاعدگي، بارداري و
بيماري التهابي لگن در حد كمي افزايش يابد. اما در افراد سرطاني افزايش قابل ملاحظه اي ديده مي شود.

علل افزايش: مقدار اين آنتي ژن در خون در شرايطي مانند قاعدگي طبيعي، بارداري، اندومتريوز و بيماري التهابي لگن افزايش كمي مي يابد .

اطلاعات تكميلي: اگر سطح 125-CA در طي درمان افت كند،عموما نشان مي دهد كه سرطان به درمان پاسخ مي دهد. اگر يك زن كه مبتلا به سرطان تخمدان تشخيص داده شده است، سطح پايه 125-CA طبيعي دارد، پس اين آزمايش احتمالا براي پايش سرطان تخمدان او مناسب نيست. در اين حالت، ممكن است سرطان تخمدان 125-CA توليد نمي كند و بنابراين نشانگر خوبي براي پيشرفت بيماري نيست و بايد از آزمايشاتي مانند HE4 براي پيگيري درمان استفاده شود.

محدوده نرمال:U/L

Normal > 35
35 – 65 :Borderline

 

                           انواع تومور مارکر های تشخیصی بر اساس محل تومور

کنسر آنتی ژن 15
تشخیص : سرطان سینه – پیگیری درمان سرطان سینه – تشخیص عود سرطان
علت درخواست تست: اين تست براي پايش پاسخ به درمان سرطان تهاجمي پستان و بررسي عود بيماري؛ هنگامي كه فرد براي سرطان تهاجمي پستان درمان شده، يا تحت درمان است ،درخواست مي شود.

توضيح راجع به تستCA 15-3:پروتئيني است كه توسط سلول هاي طبيعي پستان توليد مي شود. در بسياري از بيماران مبتلا به تومورهاي سرطاني پستان،افزايش توليدCA 15-3 وجود دارد.

علل افزايش: با پيشرفت سرطان پستان،CA 15-3 افزايش مي يابد. افزايش خفيف تا متوسط CA 15-3 در بيماري هاي گوناگون شامل سرطان كبد و پانكراس، سيروز،بدخيمي هاي ريه،پانكراس، تخمدان،كبد و سرطان روده بزرگ، اختلالات خوش خيم پستان و نيز در درصدخاصي از افراد به ظاهر سالم ديده مي شود.

تست هاي تكميلي: ; CEA; Her2/neu; HE4

محدوده نرمال:U/mL

Normal < 30

کنسر آنتی ژن 19
تشخیص : سرطان پانکراس – افتراق سرطان پانکراس از پانکراتیک – پیگیری درمان سرطان پانکراس
علت درخواست تست: اين تست براي كمك به افتراق بين سرطان لوزالمعده و بيماري هاي ديگرمثل پانكراتيت؛ پايش پاسخ به درمان سرطان لوزالمعده و يا پيشرفت سرطان و بررسي عود بيماري،درخواست مي شود.

هنگامي كه فرد علائمي مانند:درد شكم،حالت تهوع،از دست دادن وزن و زردي دارد تست CA 19-9 ممكن است همراه با ساير آزم ايش ها، نظيرCEA،بيلي روبين و يا پانل كبد درخواست شود.

علل افزايش:بيماري هايي مانند سرطان روده بزرگ، سرطان ريه،سرطان كيسه صفرا ،انسداد مجراي صفراوي پانكراتيت، فيبروز سيستيك و بيماري كبد باعث افزايش مقدار CA 19-9مي شوند.

تست هاي تكميلي:Bilirubin, CEA, Liver panel,Tumor markers

محدوده نرمال:

Normal < 35 U/mL

کانسر آنتی ژن 72
یک تومور مارکر است که در رابطه با کارسینوم معده (درمان و کنترل روند بیماری و درمان) کارسینوم مری، کارسینوم پانکراس و تومورهای دیگر کاربرد دارد . این مارکر ممکن است که در موارد واکنش های التهابی بدن مثل پانکراتیت و پنومونی نیز افزایش نشان دهد.

محدوده نرمال:ng/mL

UP to 3.3

کلسیتونین
تشخیص : هایپرپلازی سلول های سی تیروئید – سرطان لایه مدولاری تیروئید
علت درخواست تست: اين تست براي كمك به تشخيص و پايش هيپرپلازي سلول سي وسرطان مدولاري تيروئيد – براي غربالگري افراد در معرض خطر ابتلا به نئوپلازي اندوكرين متعدد نوع 2

(MEN 2)؛(multiple endocrine neoplasia type 2) زماني كه فردبراي سرطان مدولاري تيروئيد درمان مي شود- يا وقتي يكي از اعضاي خانواده بيمار به سرطان مدولاري تيروئيد يا MEN2 مبتلا است، درخواست مي شود.

توضيح راجع به تست: اين تست، مقدار كلسي تونين در خون را اندازه گيري مي كند. كلسي تونين هورموني است كه توسط سلول هاي خاص در تيروئيد به نام سلول هاي سي توليد مي شود. كلسي تونين در تنظيم سطح كلسيم در خون درگير است.
علل افزايش: سطح كلسي تونين در دو بيماري نادر تيروئيدي يعني هيپرپلاز ي سلول سي وسرطان مدولاري تيروئيد افزايش مي يابد همچنين درسرطان ريه، انسولينوما و تومورها يپانكراتيك به نام ويپوما نيز افزايش مي يابد.

تست هاي تكميلي

RET oncogene; Calcium; Thyroid biopsy; Scan; Ultrasound

محدوده نرمال:pg/ml

Male: 0 – 10
Female: 0 – 5.0

                                     تصوير 7: سازوكار هورمون پاراتيروئيد